Yetki kuralları gereği her bir marka, yalnızca tescil edildiği ülke sınırları içerisinde bir koruma hakkına sahiptir. Ancak globalleşen ve uluslararası ilişkilerin giderek arttığı gerçeği mevcutken her bir markanın yalnızca tescil edildiği ülke sınırları içerisinde korumaya sahip olması, uluslararası faaliyet gösteren marka sahiplerinin yetkinliklerini kısıtlamaktadır.
Bu sebepten ötürü marka başvurusu yapan marka sahibinin aynı zamanda koruma altında olmak istediği bir diğer ülkenin yetkili merciilerinde de marka başvurusunda bulunması gerekecektir. Buna karşılık ilgili korumaların uluslararası kapsamda olmasını sağlamak için birçok mekanizma geliştirilmiştir. Bunlardan birisi ise Paris Sözleşmesi kapsamında tanınan rüçhan hakkıdır.
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 12. maddesi uyarınca;
(1) Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasına taraf devletlerden birinin uyruğunda olan ya da bu devletlerden birinin uyruğunda olmamakla birlikte bunlardan birinde yerleşim yeri veya işler durumda ticari müessesesi bulunan gerçek ya da tüzel kişiler veya bunların halefleri, bu devletlerin herhangi birinde yetkili mercilere markanın tescili için usulüne uygun olarak yaptıkları başvuru tarihinden itibaren altı aylık süre içinde, Paris Sözleşmesi hükümleri kapsamında aynı marka ve aynı mal veya hizmetler için Türkiye’de başvuru yapma konusunda rüçhan hakkından yararlanır. Bu süre içinde kullanılmayan rüçhan hakları düşer. Rüçhan hakkından yararlanılabilmesi için ilk başvuru yapılan devletin yetkili makamından rüçhan hakkı belgesi alınması şarttır.
İlgili hüküm uyarınca Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasına taraf olan devletlerden birinin uyruğunda olan veyahut bu devletlerde yerleşim yeri, ticari işletmesi bulunan kişilerce yapılan marka başvurusunun varlığı halinde, marka başvurusunu takip eden 6 aylık süre içerisinde Türkiye’de marka başvurusu yapılması halinde ilgili marka için bir rüçhan hakkı doğmaktadır.
(3) Başvuruya konu markanın kullanılacağı mal veya hizmetleri Türkiye’de açılan ulusal ya da uluslararası sergilerde ya da Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasına taraf devletlerde açılan resmî ya da resmî olarak tanınan uluslararası sergilerde markayla birlikte teşhir eden ve markanın tasdikli örneğini ibraz eden 3 üncü maddede belirtilen gerçek veya tüzel kişiler, teşhir tarihinden itibaren altı ay içinde Türkiye’de aynı markanın tescili için başvuru yapma konusunda rüçhan hakkından yararlanır.
Aynı maddenin üçüncü fıkrasında belirtildiği üzere, kişilere tanınan rüçhan hakkı yalnızca başvuruyu esas almamaktadır. İlgili marka, Türkiye’de düzenlenen ulusal veya uluslararası sergilerde ya da Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşması’na taraf ülkelerde gerçekleştirilen resmi veya resmi olarak tanınan bir sergide teşhir edilmişse, bu teşhir tarihinden itibaren altı ay içinde Türkiye’de yapılan marka başvuruları da rüçhan hakkı kazanmaktadır.
Bu kapsamda ilgili 6 aylık süre hak düşürücü süre niteliğine sahip olduğundan başvuruyu veya teşhiri takip eden 6 aylık süre içerisinde rüçhan hakkına dayanılarak Türkiye’deki yetkili merciler nezdinde bir başvuruda bulunulmaması halinde rüçhan hakkı ortadan kalkacaktır.
Rüçhan hakkı marka sahiplerine kelime anlamıyla bir öncelik tanımakta olup bu öncelikler kapsamında rüçhan hakkının doğduğu anı takip eden tarihlerde yapılan, rüçhan hakkına konu marka ile aynı mal ve hizmet sınıflarında, aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer olan markaların başvurularının reddi yer almaktadır.
Rüçhan hakkından yararlanabilmek için Türkiye’de yetkili merciilere yapılacak marka başvuru esnasında rüçhan hakkı talebinde de bulunmak gerekecektir. Bu talepte bulunurken markanın ilk başta tescil olduğu ülke tarafından düzenlenmiş rüçhan hakkı belgesinin başvuru esnasında ibraz edilmesi ve rüçhan hakkı kayıt ücretinin ödenmesi gerekmektedir.
Buna ek olarak sergiye dayalı olarak gerçekleştirilen başvurular özelinde ise teşhir tarihinin hak düşürücü süre ile rüçhan hakkının başlangıcını etkileyecek olması sebebiyle markanın sergide teşhir edildiğini pekiştirecek görsellerin ve sergi ile teşhirin gerçekleştiği tarihi belirten resmi belgelerin de sunulması gerekmektedir.
yabanci-bir-markanin-turkiyede-tescili-ile-rucahan-hakki