Türkiye'de bir yabancı için çalışma izni alınabilmesi için gerek işyeri tarafından gerekse yabancı çalışan adayı tarafından karşılanması beklenen birtakım temel şartların yerine getirilmesi gerekir.
Öncelikle, yabancının istihdam edileceği işyerinde en az beş Türk vatandaşının çalışıyor olması zorunludur. Eğer aynı işyerinde birden fazla yabancı için çalışma izni talep ediliyorsa, her bir yabancı çalışan için beş Türk vatandaşı istihdam edilmesi gerekmektedir. Yabancı kişi şirket ortağı ise, bu beş kişilik istihdam şartı yalnızca verilen ilk bir yıllık çalışma izninin son altı ayında aranır. Şirketin en az 100.000 TL ödenmiş sermayesinin, 800.000 TL yıllık cirosunun veya 250.000 ABD doları tutarında ihracatının bulunması beklenir. Yabancı şirket ortağı ise, sermaye payının en az yüzde 20 olması ve bu payın 40.000 TL'nin altında olmaması şarttır.
Yabancı çalışan adayına ödenecek maaş da mevzuatta belirlenmiş asgari tutarlara göre düzenlenir. Bu durumda;
Çalışma izni başvurusu yapılırken, yurt içinden başvuru, yurt dışından başvuru, uluslararası koruma başvurusu, geçici koruma başvurusu ve uzatma başvurusu olacak şekilde ayrım mevcuttur.
Yurt içinden başvuru, Türkiye sınırları içerisinde bulunan ve en az 6 aylık ikamet izni bulunan yabancı çalışan adayı için gerçekleştirilen başvuru yöntemidir.
Yurt dışından başvuru hali yabancı çalışan adayının Türkiye'de ikamet izni bulunmadığı hallerde uygulanır. Bu durumda yabancı çalışan adayının bağlı olduğu ülkenin Türkiye Cumhuriyeti dış temsilciliğine başvurarak çalışma vizesi talebinde bulunması gerekir.
Uluslararası koruma başvurusu, yabancı çalışan adayının uluslararası koruma altında olan ve bu sebeple ikamet tezkeresine sahip olan yabancılar için geçerli olan bir başvuru türüdür.
Geçici koruma başvurusu, geçici koruma ikamet tezkeresine sahip olan yabancı çalışan adayları için geçerli olan bir başvuru türüdür.
Uzatma başvurusu, halihazırda mevcut olan bir çalışma iznin uzatılması amacıyla yapılan bir başvuru türüdür. Mevcut çalışma izninin uzatılması amacıyla Bakanlığa müracaat edilir ve bu işlemin, iznin bitiş tarihinden en fazla iki ay önce tamamlanması gerekir.
Başvurunun gerçekleştirilebilmesi için işverenin, e-Devlet üzerinden Yabancı Çalışma İzni Otomasyon Sistemine kayıt olması ve gerekli belgeleri sisteme yüklemesi gerekmektedir. Kayıt aşamasında sistem tarafından talep edilen belgeler ise; işverene ait faaliyet belgesi, ticaret sicil gazetesi ve bilançodur.
İşveren tarafından sisteme kayıt yapılmasının akabinde yabancı çalışan adayına dair başvuru dilekçesi sistem üzerinden doldurulmalı ve yabancı çalışan adayına ait pasaport, diploma ve taraflarca imzalanmış iş sözleşmesinin sisteme yüklenmesi gerekmektedir. Bunların yanı sıra başvuruyu kuvvetlendirmek adına ek belge sunma imkanı mevcuttur.
Başvuru, belgelerin eksiksiz sunulması halinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından otuz gün içinde değerlendirilir. Onay verilmesi durumunda, işveren tarafından çalışma izni harcı ve kart bedeli ödenir. Daha sonra yabancı adına düzenlenen çalışma izni kartı PTT aracılığıyla işyerine gönderilir. İznin onaylanmasından itibaren otuz gün içinde yabancı işçi için SGK'ya işe giriş bildirimi yapılması gereklidir.
Çalışma izinleri ilk etapta bir yıl için verilir. Yabancının aynı işyerinde veya aynı meslek alanında çalışmaya devam etmesi halinde izin iki yıl daha uzatılabilir. Toplam üç yıllık sürenin sonunda ise izin üç yıl daha uzatılabilir ve bu noktadan sonra yabancı işçi farklı işverenlerle de çalışabilir.